Drewniana cerkiew

W sercu Beskidu Niskiego, w okolicach Jasła, znajduje się wyjątkowa atrakcja turystyczna, która łączy historię, architekturę i piękno natury: Drewniana Cerkiew św. Michała Archanioła w Świątkowej Małej. Ta niezwykła świątynia drewniana jest jednym z najcenniejszych zabytków w regionie, a jej historia sięga XVI wieku. W tym artykule zostanie przedstawiona szczegółowa opowieść o tej cerkwi, jej architekturze, wyposażeniu oraz informacje praktyczne dla odwiedzających.

Historia cerkwi

Cerkiew w Świątkowej Małej istniała już w 1581 roku jako świątynia pomocnicza parafii prawosławnej w Grabiu. Po podpisaniu aktu unii brzeskiej, parafia ta zmieniła wyznanie. Obecna budowla została wzniesiona w 1762 roku jako cerkiew pomocnicza parafii w Rozstajnem. W późniejszym okresie, po 1860 roku, cerkiew stała się pomocniczym obiektem sakralnym parafii w Świątkowej Wielkiej. Na przełomie XIX i XX wieku dokonano znaczącej przebudowy obiektu, dodając wieżę nad przedsionkiem i zmieniając pierwotną namiotową kopułę nad babińcem na dach dwuspadowy.

Architektura

Cerkiew jest budowlą drewnianą o konstrukcji zrębowej, orientowaną i trójdzielną, składającą się z babińca, nawy i prezbiterium. Za babińcem znajduje się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, z przedsionkiem w przyziemiu. Wieża ta jest zwieńczona hełmem z baniastą kopułą i pozorną latarnią. Nad nawą i prezbiterium znajdują się dachy namiotowe, łamane, z baniami i kutymi krzyżami, natomiast nad babińcem dach dwuspadowy. Dachy są kryte gontem, a hełm wieży blachą.

Wyposażenie

Wnętrza nawy i prezbiterium są nakryte kopułami zrębowymi, natomiast w babińcu i przedsionku znajdują się stropy płaskie. W babińcu zlokalizowany jest chór muzyczny z prostym parapetem. Zachował się zniszczony ikonostas z 1670 roku, choć brakuje w nim carskich i diakońskich wrót oraz ikon w rzędzie świąt i proroków. Przetrwały natomiast wizerunki w rzędzie Deesis, w tym postacie apostołów, ewangelistów, Jana Chrzciciela oraz dwie ikony Matki Bożej. Na ścianach bocznych cerkwi znajdują się inne ikony, w tym wyobrażenie Sądu Ostatecznego z 1653 roku i postać Matki Bożej typu Hodegetrii z 1670 roku.

Informacje praktyczne

Cerkiew w Świątkowej Małej jest dostępna dla zwiedzających, choć nie ma oficjalnych godzin otwarcia. Zalecane jest wcześniejsze skontaktowanie się z parafią rzymskokatolicką w Desznicy, do której cerkiew należy jako kościół filialny.

– **Dojazd**: Cerkiew znajduje się w odległości około 20 km od Jasła. Dojazd jest możliwy samochodem lub autobusem, a następnie pieszo. – **Bilety**: Zwiedzanie jest bezpłatne, ale mile widziane są ofiary na utrzymanie obiektu. – **Godziny zwiedzania**: Brak oficjalnych godzin otwarcia; zalecane jest wcześniejsze umówienie się z parafią.

Podsumowanie

Cerkiew św. Michała Archanioła w Świątkowej Małej to wyjątkowy zabytek architektury drewnianej, który łączy historię, religię i piękno natury. Jej unikalna architektura i wyposażenie sprawiają, że jest to miejsce niezwykle atrakcyjne dla turystów zainteresowanych kulturą i historią regionu. Choć cerkiew przeszła wiele zmian i wyzwań, nadal pozostaje ważnym elementem dziedzictwa kulturowego Beskidu Niskiego.